Demirhindi

DEMİRHİNDİ (TAMARIND) — DOĞAL AĞAÇ MALZEMESİ

Demirhindi, bilimsel adı Tamarindus indica olan, baklagiller (Fabaceae) familyasına ait tropikal bir ağaç türüdür. Meyvesiyle tanınsa da odunu torna işleri ve küçük ahşap objelerde değerlendirilebilir. Tesbihçilikte 'demirhindi' denildiğinde odun, tohum veya başka bitkisel hammadde kastedilebildiğinden, üründe kullanılan kısmın açıkça belirtilmesi gerekir. Aşağıdaki teknik değerler Tamarindus indica ODUNUNA ilişkindir; tohumunun sertlik ve yoğunluk değerleri olarak yorumlanmamalıdır.

SERTLİK VE FİZİKSEL ÖZELLİKLER • Botanik adı: Tamarindus indica. • Ağaç grubu: Tropikal geniş yapraklı ağaç. • Ortalama kuru odun yoğunluğu: yaklaşık 850 kg/m³. • Janka sertliği: yaklaşık 11.970 N (2.690 lbf). • Eğilme dayanımı: yaklaşık 111 MPa. • Elastikiyet modülü: yaklaşık 13,22 GPa. • Basınç dayanımı: yaklaşık 59,6 MPa. • Radyal çekme: yaklaşık %3; teğetsel çekme: yaklaşık %7. • Sayısal değerler türe ilişkin referans ortalamalarıdır; odunun yetişme koşulları, nemi ve öz/diri odun farkları nedeniyle her parçada aynı değer ölçülmeyebilir. • Önemli ayrım: Ahşap sertliği Janka yöntemiyle ölçülür; bu değer doğal taşlarda kullanılan Mohs ölçeğiyle doğrudan karşılaştırılamaz.

MENŞEİ VE YETİŞTİĞİ BÖLGELER Demirhindinin doğal kökeni tropikal Afrika'dır. Günümüzde Afrika, Güney Asya, Güneydoğu Asya ve diğer tropikal bölgelerde yaygın şekilde yetiştirilir. Ağacın doğal kökeni, satılan her tesbih malzemesinin Afrika'dan çıkarıldığı anlamına gelmez; belirli ürünün yetiştiği ülke ve tedarik zinciri ayrıca doğrulanmalıdır.

DOĞAL RENK SKALASI • Diri odun: açık sarı, soluk sarı ve krem tonları. • Öz odun: koyu kızıl kahverengi; bazı örneklerde morumsu kahverengi. • Desen: dalgalı, birbirine geçmiş damarlar; açık-koyu renk geçişleri. • Bazı diri odun örneklerinde mantar etkisiyle oluşan koyu çizgiler ve renklenmeler görülebilir. Bu görünüm 'spalted tamarind' adıyla da bilinir; belirgin desen her zaman yapısal olarak sağlam odun anlamına gelmez.

DAMAR YAPISI VE İŞLENEBİLİRLİĞİ Demirhindi odunu yoğun ve lifleri birbirine geçmiş yapıdadır. Bu nedenle kesme ve biçimlendirme bazı ağaçlara göre zor olabilir; kesici takımlar daha çabuk körelebilir. Buna karşılık uygun takımlarla tornalanabilir, yapıştırılabilir ve yüzeyi iyi parlatılabilir. Öz odunu iyi doğal parlaklık kazanabilir. Öz odununun çürümeye dayanımı diri oduna göre daha yüksektir; diri odun mantar ve böcek etkilerine daha açıktır.

TESBİH YAPIMINDA KULLANIMI Uygun şekilde kurutulmuş ve kusurları kontrol edilmiş demirhindi odunundan tesbih tanesi, imame ve küçük aksesuar parçaları yapılabilir. İşçilikte tane ölçü ve renk eşliği, damar yönü, delik merkezleme, çatlaklar, mantar kaynaklı zayıflama ve düzgün polisaj önem taşır. Torna ve zımpara sırasında ahşap tozuna karşı uygun toz kontrolü ve koruyucu önlemler uygulanmalıdır.

ÖNEMLİ BİLGİ 'Demirhindi' adı tek başına malzemenin botanik türünü, hangi ağaç bölümünden yapıldığını, yaşını veya coğrafi menşeini kanıtlamaz. Tohumdan yapılmış tesbih ile demirhindi odunundan yapılmış tesbih aynı hammadde değildir. Satış açıklamasında kullanılan malzeme ve varsa uygulanan işlem açıkça belirtilmelidir.