Sandal Ağacı
Sandal ağacı, tesbihçilikte hoş kokulu odunları için kullanılan; özellikle Santalum album gibi Santalum türlerini ifade eden doğal ağaç malzemesidir. Beyazımsı diri odunu, sarıdan kahverengiye dönen aromatik öz odunuyla tanınır. Sertlik ve yoğunluk ağaç türüne göre değişir.
Detaylı Açıklama
SANDAL AĞACI — KOKULU DOĞAL ODUN
Sandal ağacı, başta Santalum album (Hint sandal ağacı) olmak üzere Santalum cinsinin kokulu öz odunuyla tanınan türleri için kullanılan addır. Santalaceae familyasına bağlı bu ağaçların özellikle öz odununda aromatik yağlar bulunur. Sandal adıyla satılan her ürünün aynı botanik türden geldiği varsayılmamalıdır.
FİZİKSEL ÖZELLİKLER • Örnek tür: Santalum album (Hint sandal ağacı). • Kuru odun yoğunluğu: Santalum album için Kerala Tarım Üniversitesinin %12 nemde verdiği referans değer yaklaşık 945 kg/m³'tür. Hindistan Orman Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü farklı koşullar altında 860–910 kg/m³ hava kurusu ağırlık bildirir. Değerler ölçüm koşullarına ve örneğe göre değişir. • Janka sertliği: İncelenen The Wood Database kaynaklarında Santalum album için doğrulanmış tek bir Janka değeri bulunamadığından sayı verilmemiştir. Ahşap sertliği Janka ile değerlendirilir; Mohs derecesi kullanılmaz. • Doku: İnce, düzgün; damarları düz veya hafif dalgalı olabilir. • Koku: Öz odunundaki doğal aromatik yağlardan kaynaklanan kalıcı, yumuşak odunsu koku. Yağ oranı ve koku şiddeti her parçada aynı değildir.
DOĞAL RENK SKALASI • Diri odun: beyaz, kırık beyaz, açık krem. • Öz odun: soluk sarı, altın sarısı, sarımsı kahverengi. • Zamanla: açık kahverengi, orta kahverengi ve bazı örneklerde kızılımsı kahverengi. Renk, yaşlanma, ışık, yağ içeriği ve tür farklılıklarından etkilenebilir. Keskin kırmızı ve mor renkler bütün sandal türlerinin doğal özelliği sayılmamalıdır.
MENŞEİ VE YETİŞTİĞİ BÖLGELER Hint sandal ağacı (Santalum album) özellikle Hindistan'ın Karnataka, Tamil Nadu ve Kerala bölgeleriyle ilişkilidir; farklı ülkelerde de yetiştirilir. Avustralya'da Santalum album plantasyonları yanında Batı Avustralya sandal ağacı (Santalum spicatum) gibi farklı türler vardır. Bir tesbihin gerçek menşei yalnızca kokusuyla belirlenemez.
TESBİHÇİLİKTE KULLANIMI Sandal ağacının uygun şekilde kurutulmuş odunu tesbih tanesi, imame ve küçük oyma parçaların yapımında kullanılabilir. İşçilikte tane ölçü eşliği, delik merkezleme, damar yönü, çatlaklar ve yüzey işçiliği önemlidir. Ağır kokulandırıcılar veya uygunsuz yüzey işlemleri odunun doğal kokusunu değiştirebilir.
ÖZGÜNLÜK VE KORUMA The Wood Database, “musk sandalwood” olarak adlandırılan Mansonia gagei türünün, Santalum album ile karıştırılabildiğini belirtir; bunlar farklı botanik ailelerdendir. “Kırmızı sandal ağacı” adıyla satılan Pterocarpus santalinus da Santalum album değildir. Sonradan esans sürülmüş sıradan odunlar gerçek sandal ağacı olarak kabul edilmemelidir. Sandal ürünlerinde botanik türün ve yasal temin kaynağının belgelenmesi önemlidir.